زين العابدين شيروانى
مقدمه و پيشگفتار 16
رياض السياحة ( فارسى )
كه تعين نموده باشد كسى را كه بعد از وى دستگيرى نمايد » « 1 » جناب حافظ حسين كربلائى نيز مىنويسد : « اين اسناد و شجره را شعبهء چند هست كه به حسب خرقه و تربيت و صحبت منشعب مىشود » « 2 » جناب مجذوب على شاه كبوتر آهنگى مىنويسد : « دو طريق است يكى نسبت صحبت و ديگرى نسبت خرقه » جناب ابى جمهور احسائى نيز مىنويسد : « دو طريقت يكى نسبت صحبت و ديگرى نسبت خرقه » « 3 » مشايخ صحبت و ذكر مست على شاه شيروانى پيران كامل مكمل اكمل كه پيشواى طريقت عرفانى بودهاند سوختگانى شايسته و راه يافته بر ملكوت اعلى تربيت نمودهاند لكن خلعت خلافت خرقهء ارشاد به او نپوشاندهاند تا پير ديگرى به امر الهى و اشارهء نبوى او را به جانشينى بعد از خود انتخاب فرمايد زيرا در طريقت بر خلاف همه جا ضوابط خاص سلوك و مبانى آن بر روابط ترجيح دارد در اصطلاح فرهنگ عرفان پيران طريق كه عدهاى را تا مرز شايستگى خلافت الهى تربيت مىفرمايند . لكن خرقهء ارشاد به او عنايت نمىفرمايند و فرمان خلافت بنام او صادر نمىنمايند . مشايخ صحبت يا مشايخ تلقين ذكر يا جمع هر دو محسوب مىشوند كه در تاريخ زندگى حضرات مشايخ عظام زياد ديده مىشود مثلا حضرت رضى الدين على لالا بزرگان و مشايخ زيادى را درك نموده لكن از ناحيه نجم الدين كبرى به خلافت مىرسد « 4 » حضرت شيخ شهاب الدين ابو حفص سهروردى كه به صحبت ابو نجيب سهروردى رسيده از او تلقين ذكر گرفته « 5 » لكن خرقه خلافت از نجم الدين كبرى دريافت داشته است « 6 » يا حضرت شمس تبريزى به صحبت شيخ ابو بكر سلهباف تبريزى رسيده لكن خليفه و جانشين
--> ( 1 ) طرايق الحقائق ج 2 ص 51 ( 2 ) روضات الجنان و جنات الجنان ج 1 ص 250 و 251 ( 3 ) مراحل السالكين ص 164 ( 4 ) روضات الجنان و جنات الجنان ج 2 ص 305 ( 5 ) تذكرهء بهاء الدين ذكريا ملتانى ص 101 ( 6 ) تذكرهء بهاء الدين ذكريا ملتانى ص 40